Quen herda se non hai testamento
A orde fíxaa o Código Civil, e en Galicia aplícase coas particularidades da Lei 2/2006 en canto á lexítima do cónxuxe:
- Os fillos e descendentes, a partes iguais. Se un fillo faleceu antes, herdan os seus fillos no seu lugar.
- Se non hai descendentes, os pais e ascendentes.
- Se non hai nin descendentes nin ascendentes, o cónxuxe (non separado legalmente nin de feito).
- Despois, os irmáns e sobriños, e logo o resto de parentes ata o cuarto grao (curmáns).
- Se non hai ningún parente, herda a Comunidade Autónoma de Galicia.
O cónxuxe viúvo, cando concorre con fillos ou con pais do falecido, non herda en propiedade pero conserva a súa lexítima: en Galicia, o usufruto vitalicio dunha cuarta parte da herdanza se hai descendentes, e da metade se non os hai. As parellas de feito inscritas no Rexistro de Parellas de Feito de Galicia teñen os mesmos dereitos que o cónxuxe; as non inscritas, ningún.
A declaración de herdeiros abintestato
Antes de repartir nada hai que acreditar oficialmente quen son os herdeiros. Iso é a acta de declaración de herdeiros, que desde 2015 se tramita integramente na notaría.
- Quen a pide. Calquera persoa con interese lexítimo: un fillo, o cónxuxe, un irmán.
- Onde. Ante un notario do lugar onde o falecido tivo o seu último domicilio ou residencia habitual, onde estea a maior parte dos seus bens, onde faleceu, ou dun distrito lindeiro. Para alguén que vivía na Coruña, calquera notaría da cidade.
- Que fai falta. Certificado de defunción, certificado de últimas vontades (negativo), DNI do falecido, libro de familia ou certificados de nacemento dos fillos, certificado de matrimonio, e o DNI do solicitante. Lista completa en declaración de herdeiros.
- Testemuñas. Dúas persoas maiores de idade que coñezan a familia e poidan asegurar que non hai outros herdeiros: veciños, amigos, curmáns. Non poden ser os propios herdeiros.
- Prazo. Desde que se asina a acta inicial hai que esperar vinte días hábiles antes de pechala. É o tempo que a lei dá para que apareza calquera outro interesado.
Despois da declaración: a herdanza
Coa acta pechada, os herdeiros xa poden asinar a escritura de aceptación e adxudicación de herdanza, liquidar o Imposto de Sucesións e a plusvalía municipal e inscribir os bens. Se non se poñen de acordo no reparto, calquera herdeiro pode pedir na notaría o nomeamento dun contador-partidor dativo, que fai a partición sen necesidade de xuízo.
Canto custa
A acta de declaración de herdeiros queda, por arancel, entre 150 e 250 euros segundo o número de herdeiros e de folios. A escritura de herdanza posterior calcúlase sobre o valor dos bens. Nunha herdanza familiar habitual, as dúas cousas xuntas adoitan quedar entre 500 e 1.000 euros de notaría.
Por que convén facer testamento
Sen testamento, en Galicia o cónxuxe só ten un usufruto e os fillos herdan todo a partes iguais, sen poder atender ás circunstancias de cada un. Con testamento pódese deixar o usufruto universal ao cónxuxe, mellorar un fillo, deixar a casa a quen a coida ou prever que pasa se un herdeiro falece antes. Custa ao redor de 50 euros e asínase no día. Máis en testamentos na Coruña.
Información xeral revisada pola notaría. Cada caso ten os seus matices: consúlteo antes de decidir. A consulta previa non se cobra.
Para seguir
- Declaración de herdeiros: documentación
- Herdanzas na Coruña
- Que facer cando falece un familiar
- Facer testamento
Preguntas frecuentes
Queda o Estado coa herdanza se non hai testamento?
Só se non hai ningún parente ata o cuarto grao. En Galicia, nese caso, herda a Comunidade Autónoma, non o Estado. Con fillos, pais, cónxuxe, irmáns ou sobriños, herdan eles.
Herda a parella de feito sen testamento?
Só se está inscrita no Rexistro de Parellas de Feito de Galicia, que a equipara ao cónxuxe. Se non está inscrita, non herda nada por lei.
Canto tarda a declaración de herdeiros?
Vinte días hábiles desde a acta inicial, máis o tempo de reunir a documentación. Na práctica, entre un e dous meses desde o falecemento.
Fai falta ir ao xulgado?
Non. Desde a Lei 15/2015 a declaración de herdeiros de calquera parente faise na notaría. O xulgado só intervén se hai conflito.